Arpa, Arpa Çimi ve Dukan Diyeti

 

Arpa Çimi, Arpa Nedir?

Arpa (Hordeum vulgare) -diğer birçok hubûbat gibi- buğdaygiller âilesine mensuptur. Arpa tohumu toprağa ekildiğinde oradan uzun yeşil bir sap yâni arpa çimi yetişir. Bu bitki oldukça sâde ve gösterişsizdir fakat görünüşe aldanmamalı.

Arpa (Hordeum vulgare L.) buğdaygillerden taneleri malt ve yem olarak kullanılan önemli bir tahıl bitkisidir. Tarih öncesi devirlerdeki en önemli kültür bitkilerinden biri olmakla birlikte, ekonomik önemi olan bitkilerin başında gelmektedir.[Yaklaşık 10.500 yıl önce, bugünkü İsrail, Ürdün, Lübnan, batı Suriye, batı İran, Irak ile güneydoğu Türkiye’yi kapsayan ve Bereketli Hilal olarak isimlendirilen bölgede kültüre alındığı bilinmektedir. O zamanlarda ekimi yapılmakta olan arpa, bugün yabani arpa (Hordeum vulgare L. ssp. spontaneum (K. Koch.) Thell.) olarak da bilinen ve ilk defa Türkiye’de keşfedilmiş olan bir alt türdür. Bu alt türü, insanlar en az 18.000–19.000 yıldan beri, önemli bir besin kaynağı olarak kullanmaktadırlar.[ İnsanlar arpayı 10.000 yıl öncesinde Orta Doğu’dan başlayarak, 2.000 yıl öncesinde Çin’e kadar, dünyanın farklı yerlerinde ıslah etmişler böylece bugün kullandığımız arpayı (Hordeum vulgare ssp. vulgare L.) elde etmişlerdir.[

Dünyada, tahıllar arasında üretimde mısır, buğday ve pirinçten sonra 4. sırada yer alan arpa, Türkiye’de ise buğdaydan sonra ikinci sıradadır. 2008’de dünya genelinde toplam üretimi 157.644.721 ton olup, 2009 yılı itibarı ile Türkiye 7.4 milyon ton üretim ile 6. sıradadır. Üretimde başı çeken ülkeler sırasıyla, Rusya, Ukrayna, Fransa, Almanya, Kanada ve İspanya’dır. Arpanın ekimi dünyada 56.774.297 hektarlık alana yapılmaktadır

Arpa neolitik dönemden itibaren milyonlarca insan tarafından önemli bir besin kaynağı olarak tüketilmiş olsa da, bugün daha çok hayvan yemi ve bira yapımında kullanılmaktadır. 1980’lerde Avrupa ve Amerika’da besin değerinin anlaşılmasıyla gıda sektörüne yeniden girmiştir. Ancak, Asya ve kuzey Afrika’daki bazı kültürlerde arpanın gıda sektöründeki yeri eski çağlardan beri değişmemiştir. Bunun yanı sıra, buğdayın ekilemediği kutup bölgelerinde ve yüksek dağlık bölgelerde arpa ekilerek besin maddesi olarak kullanılmaktadır. Bugün dünyada ekimi yapılan arpanın % 65’i hayvan yemi olarak, % 33’ü maltlık olarak bira ve viski yapımı ile biyodizel üretiminde, % 2’si de insan besini olarak gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Türkiye’de ise tüketimin % 90’ı hayvan yemi olarak, kalan kısmı maltlık olarak bira sanayinde ve gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Gıda endüstrisinde kullanılan oran çok düşük olup, bira sanayinde kullanılan oran her geçen yıl artmaktadır.

 

Arpa Çayının Faydaları

Fındığa benzer tatlı bir aroması olan arpa yüzyıllar boyunca Çin, Yakın Doğu ve Avrupa’da bir takım hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Kore’de ve Japonya’da oldukça popüler bir sıcak içecek olan arpa çayı hem kahvenin yerine alternatif olup hemde kafein içermediğinden dolayı tercih sebebi olmaktadır. Kafein içermeyen arpa çayını dukan diyeti esnasında içebilirsiniz.

 

Taneleri Bakımından Arpalar

Beyaz arpalar: Kavuzlarda ve tanenin diğer katlarında renklilik bulunmayan arpalara beyaz taneli arpalar denir. Tane rengi yönünden dünyada en çok kültürü yapılan arpalar bu gruba girer.
Koyu renkli arpalar: Kavuzlarda, meyve kabuğunda, aleuron da renk pigmentleri lokalize olmuştur. Tane renkli görülür. Siyah renk genellikle hakimdir.
Çakır arpalar: Meyve kabuğu özellikle aleuron katı renkli olan arpalara çakır arpa denir.

 

Arpa Çimi ve Arpa Çiminin Faydaları

Arpa çiminde besleyici maddeler, vitaminler, mineraller, ikincil bitki maddeleri ve antioksidanların eşsiz bir kombinasyonu vardır. Bu özellikleriyle onunla rekâbet edecek başka bir gıdâ maddesi yok gibidir. Arpa çimi en bazik/alkali gıdâlardan biridir. Suyu düzenli olarak içilirse vücûdun pH değerini düzenler, mineral depolarımızın eksiklerini tamamlar ve her bir hücremizi zararlı etkilere karşı korur.

Arpa çimi ayrıca Proantosiyanidin adında son derece etkin bir antioksidan madde içerir. Proantosiyanidin vücut hücrelerimizi serbest radikaller ve toksinlerden koruyabilir ve bağışıklık sistemi hücrelerimizi de destekler. Böylece arpa çimi iltihaplı hastalıklar, enfeksiyonlar ve hattâ kansere yakalanma riskini azaltır.

Proantosiyanidin cilt ve bağ dokusu için iki yoldan faydalıdır. Deri hücreleri ve onların aralarında bulunan bağ dokusu hücrelerini serbest radikallerin zararlarından korurken cildi gergin ve elastik tutar. Diğer yandan da lif(fiber) proteinlerini onarır ve cilt tekrar eski gergin hâlini kazanabilir.

Kan damarı duvarları da lif proteinlerini ihtivâ eder ve arpa çimindeki bu madde kalp-damar/dolaşım sistemi için tek başına mühim bir koruyucudur.

Tayvan Çin Tıp Üniversitesi Beslenme Departmanı’ndaki bilim insanları arpa çiminin zararlı/kötü LDL-kolesterolü düşürdüğünü bildirdi. LDL-kolesterol çok yüksek miktarda olduğunda atardamarları tıkayabilir ve kalp enfarktüsü ve inmeye sebep olabilir. Araştırmacılar, yüksek kolesterole sâhip 36 hastadan oluşan bir gruptaki her bir hastaya 15’er gram arpa çimi özütü verdiler ve bu şekilde 4 haftalık bir tedâvi sonrası LDL-kolesterol değerlerinin belirgin olarak düştüğünü tesbit ettiler.

Bilim insanları aynı zamanda, kanda dolaşan zararlı serbest radikal miktârının da bu şekilde belirgin olarak düşürülebildiğini keşfettiler. Bu çalışma aynı zamanda gösterdi ki C vitamini (meyveler), E vitamini (fındık, fıstık, ceviz.., bitkisel sıvıyağlar) ve arpa çimi kombinasyonu kolesterol seviyeleri üzerinde en iyi bir tesire sâhiptir ve varsa önce vücuttaki C ve E vitamini eksiklikleri giderilmelidir. Fakat arpa çimi yalnız kolesterolü düşürmez. Kolesterolde asıl tehlikeli olanı yâni onun oksidasyonunu da durdurur.

Arpa çimi hem kan şeker seviyesi hem de kolesterol değerlerini son derece olumlu etkileyebildiği için arpa çimi tozundan yapılan yeşil içecek, şeker hastaları için en çok tavsiye edilmeye değer bir besin desteğidir.

Arpa çiminin çok enteresan tesirlerinin önemli bir sebebi onun antioksidanlar açısından zengin olması olabilir. Arpa çiminde Saponarin, Lutonarin isimli nâdir antioksidanlar ve Flavon-C-Glikozid grubundan 6 antioksidan daha bulunur.

 

Arpa Çimi ve Vitaminler

Arpa çiminde 5 adet B vitamini (B12 dahil) vardır. Ayrıca folik asit, pantotenik asit, B1, B2, B6, beta karoten, C ve E vitamini içerir. Son yapılan laboratuar tahlillerinde arpa çiminde 70’in üzerinde mineral bulunmuştur – bunlardan bazıları kalsiyum, demir, magnezyum ve fosfordur.

 

Arpa çimi ve amino asitler

Arpa çiminde ayrıca 18 amino asit bulunmaktadır. Amino asitler proteinin yapı taşlarıdır. Arpa çiminde bulunan proteinler polipeptid, ya da bir başka deyişle daha küçük proteinler, olduklarından “kanda emilimi daha hızlı ve doğrudan olur”. Aminoasitler (proteinler) vücudumuzun yapı taşlarıdır.

 

Arpa çimi ve enzimler

Arpa çimi yapraklarında da enzimler vardır. Çoğumuz pişirilmiş yemek yediğimizden gıdalardaki enzimleri besinlerden yok ederiz. Taze arpa çiminde binlerce aktif enzim bulunmaktadır. Enzimler, yaşam için gerekli olan temel maddelerdir.

 

Arpa çimi ve klorofil

Arpa çimi, içeriğinde klorofil de barındırmaktadır. Klorifil deodorant özelliği için incelenmiştir. Ayrıca hücre yenileme özelliği ve kırmızı kan hücrelerinin yenilenmesi açısından da incelenmiştir.

Klorofil;

Antioksidan bir gıdadır.

  • Anti iltihap ve yaraları iyileştiren özelliklere sahiptir.
  • Dokuların oluşması ve tamirine yardımcı olur arpa çimi
  • Soluduğumuz havanın neden olduğu zararları nötralize etmeye yardımcı olur (sigara içenler için iyi bir takviyedir.
  • Magnezyumu en etkin şekilde iletir ve arpa çimi kan için en çok ihtiyaç duyulan oksijeni hücrelere ve dokulara taşımasına yardımcı olur.
  • Kalsiyum ve diğer ağır minerallerin asimilasyonunda yararlı olduğu görülmüştür.
  • Kırmızı kan hücrelerinin oksijen teminini iyileştirmek gibi çok iyi bir potansiyele sahiptir.
  • Yapılan araştırmalarda klorofilin A, C ve E gibi diğer vitaminlerle, sağlıklı hücrelere zarar veren serbest radikalleri nötralize ettiği görülmüştür. Serbest radikaller için kullanılabilecek antioksidan besinler arasında yer alır. Dukan diyeti yapanlarımız için eksiksiz bir beslenme kaynağıdır arpa çimi.

Arpa çiminin ayrıca içinde barındırdığı sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum sayesinde yüksek düzeyde alkali etkisi yaptığı bilinmektedir.

 

Arpa Çimi ve Diğer Besinlerle Karşılaştırılması

Japon bilim adamı Dr. Yoshihide Hagiwara onlarca yıl önce 200’den fazla yeşil yapraklı sebze üzerine araştırma yaptı ve bu sebzeleri birbirleriyle karşılaştırdı.

Arpa Çiminde:

  • İnek sütündekinin 11 katı kalsiyum
  • Ispanak ve brokolide bulunanın 5 katı demir
  • Tam buğdaydakinin 4 katı B1 vitamini
  • Portakaldakinin 7 katı C vitamini
  • Hayvansal kaynaklı en zengin çinko içeriği kadar çinko vardır.

Hagiwara’yı büyüleyen yalnız bu zengin içerik değildi, ihtivâ edilen maddelerin dengesi de hayranlık vericiydi. Taze arpa yapraklarında o zamana kadar araştırılan bütün bitkilerden daha dengeli bir besleyici madde konsantrasyonu vardı.

 

Filizlendirilmiş Arpa

  • Taze arpa çiminden, arpa fidesinden son derece etkili bir bitki maddesi izole edildi. Bu madde Lunasin’di ve deneylerde yalnız cilt kanserinin oluşumuna mâni olduğu gözlenmedi, aynı zamanda meme kanseri hücrelerinin gelişimini durdurabildiği de tesbit edildi.
  • Meme kanserindeki iyileştirici etki ise laboratuvar deneylerinde gözlenmiştir. Filizlendirilmiş arpadaki Lunasin dolayısıyla meme kanseri hücrelerinin daha fazla büyüyemedikleri görülmüştür. Arpa çiminin insanlarda kanser durdurucu etkisi husûsunda elbette daha da fazla araştırma yapılması lâzımdır.
  • Ülseratif kolitin geleneksel tıbbî tedâvisi çoğu zaman birçok yan tesire sâhiptir; bunları hafifletmek için her fırsattan faydalanılmalıdır. Tokyo’da yapılan bir çalışmada araştırmacılar 18 ülseratif kolit hastasında inceleme yaptı. 4 haftadan uzun bir sürede deneklerin yarısı için alışılmış iltihap durdurucu ilaçlar kullanılırken diğer yarısına günde, filizlendirilmiş arpadan imâl edilmiş 30 gram besin desteği kullandırıldı. Çalışmanın sonunda arpa kullanan grup, hastalık belirtilerinde kayda değer iyileşme olduğunu bildirdi. İlaç grubuyla karşılaştırıldıklarında belirgin olarak daha az ishal atakları ve ağrı yaşamışlardı.

 

Arpa Çimi ve Bağırsaklar

Filizlendirilmiş arpanın ve arpa çiminin ( sıralanan 6 madde boyunca kısaca “Arpa” diyeceğiz) bağırsaklar üzerindeki müsbet etkisi bağırsaktaki florayı canlandırmaktan ibâret değildir. Uzun vâdeli bir iyileşme sürecini berâberinde getirebilecek en az 6 farklı etki mekanizması daha tesbit edilmiştir:

  • Ülseratif kolit bağırsak florasının ağır hasar görmesiyle seyreder ve aynı zamanda ortamda toksin artışı olur. Arpa, sindirim sisteminde bağırsak bakterilerine dost bir ortam oluşturur. İnsanlar için faydalı olan bakteriler tekrar artar, toksinler inaktif hâle getirilebilir, iltihap oluşma süreci tersine döner ve hastalık belirtileri zayıflar.
  • Arpa, iltihâbı teşvîk eden bir madde olan ve ülseratif kolitin tipik kronik-iltihaplı sürecinden sorumlu olan Epitel NF-k’yi azaltır.
  • Arpa gaitadaki/dışarı çıkmadaki su miktarını düzenler ve ishal daha seyrek gözlenir.
  • Arpa özel bir proteini ve yine özel bir lif maddesi olan Hemiselülozu ihtivâ eder. Bunların her ikisi bağırsak mukozasına hücre tâmiri ve yeni hücre inşâsında yardımcı olur.
  • Arpa çimi klorofilce zengindir ve klorofilin bütün faydalarını bize sunar. Bu yüzden dukan diyeti yapanların veya genel bir kabızlık şikayeti olanların bu besini yani arpa, arpa çimini tüketmesi faydalı olacaktır. Klorofil bağırsak kanseri tedâvilerinde çok olumlu sonuçlara vesîle olmuştur. Ülseratif kolitin muhtemel sonuçlarından birisi bağırsak kanseri olduğundan, buna mâni olma çabaları abartılı olarak görülmemelidir.
  • Arpa çimi; bir yandan bağırsak sağlığı üzerindeki etkileri sebebiyle tabii olarak, diğer yandan da sâhip olduğu -buğday çimine göre daha- az şeker muhtevâsıyla Candida mantar enfeksiyonlarında seçilmesi gereken çimdir.

Bâzı noktalarda filizlendirilmiş (aktive edilmiş) arpadan da bahsedebiliriz. Arpa 2 gün boyunca suda yumuşatılmalı ve sonra tüketilmeden önce yalnızca birkaç gün daha filizlendirilmelidir.

Tabii ki çok iyi bir bağırsak sağlığı tek başına, ruh hâlinin olağanüstü düzelmesine sebeptir. Düşmüş kolesterol ve kan şekeri değerleri de daha fazla mutluluk ve ümit/güven vesîlesi olabilir. Ayrıca arpa çiminin somut bir antidepresif etkisi olduğu gözlenmektedir.

 

Dukan diyetinde arpa, dukan diyetinde arpanın önemi, dukan diyeti yaparken arpa kullanmanın önemi, dukan diyet yemeklerinde arpa ve arpa çimi kullanımına dair yazımızı sizinle paylaştık, umarım yararlı olur.

 

Kategoriler: Genel Sağlık

Henüz yorum yapılmamış, ilk yorum yapan siz olabilirsiniz!

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.